رجعت سرخ ستاره

علی معلم دامغانی از شعرای نام آشنای کشور عزیزمان که در فضای سایبری آدرسی برای خود نساخته است و یکی از دوستاران ایشان برای لذت بیشتر خود ازآثار و جمع آوری شعرهای ایشان در حد امکان دست به کار شده است. نیازمند دعا و یاریتان هستم. یا حق

نگاهی به کتاب«مجلس حر بن یزید ریاحی» اثر: علی معلم دامغانی
نویسنده : جهانگیروفادار - ساعت ۱۱:٤٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/۱٠/۱۱
 

 

 

 

روایت شاعرانه از آزادگی در دشت نینوا

علی الله سلیمی
27 آذر 1389

 


مجلس حر بن یزید ریاحی/ علی معلم دامغانی / انتشارات سوره مهر

در میان وقایع متعددی که تاریخ شیعه تا به امروز پشت سر گذاشته، حادثه کربلا یک نقطه عطف است که مورخان بسیاری درباره آن نوشته و تفسیر و تاویل های مختلفی هم از سوی محققان و پژوهشگران در این باره صورت گرفته است. البته اغلب این مورخان و محققان، پایه و اساس نوشت های خود را بر مستنداتی استوار کرده اند که مورد تایید بزرگان مکتب شیعه بوده و هست. با این حال، در حوزه ادبیات که به نوعی تاریخ عاطفی و احساسی اقوام و ملل مختلف محسوب می شود، برای پرداختن به واقعه کربلا هنوز راه های پیموده نشده بسیاری وجود دارد که حضور شاعران و نویسندگان خلاق در این عرصه می توان این خلاء ها پر کند. در این زمینه، اخیراً کتاب «مجلس حر بن یزید ریاحی» اثر علی معلم دامغانی چاپ و منتشر شده که در جای خود اثر قابل تامل و خلاقانه های است. این کتاب با مقدمه و توضیحات محمدرضا تقی دخت انتشار یافته که همین بخش اول کتاب مخاطب را برای مواجه با اثر منظوم استاد علی معلم دامغانی آماده تر می کند. مقدمه ابتدای کتاب، متن منثور و  روایتی تقریباً کاملی در ارتباط با موضوع کتاب است که با عنوان«چه کسی می تواند در برابر خویش بایستد؟!» به چهار بخش جداگانه؛ «زمینه و زمانه ماجرای حر»، «غفلت رنج آور تاریخی در ماجرای حر»، «روایتی دیگر گونه از زندگی حر» و «مقدمه ای بر شناخت واقه بینانه حر» تقسیم شده است. در قسمت اول مقدمه به جایگاه زمانی و مکانی حضور شخصیت حر در واقعه کربلا اشاره شده، بخش دوم هم به غافل ماندن برخی از مورخان و محققان در پرداختن به ابعاد محتلف حضور حر در واقعه کربلا تاکید دارد، بخش سوم تصویر دیگرگونه و تقریباً کاملی از زندگی این شخصیت ارائه می دهد و در بخش چهارم به واقعیت های موجود درباره این شخصیت سرنوشت ساز در واقع عاشورا اشاره شده است. در مجموع، نویسنده مقدمه کتاب، از غفلت های تاریخی درباره جایگاه واقعی شخصیت حر سخن می گوید که جای خالی آنها در تاریخ همواره احساس می شود. البته منظور نویسنده مقدمه بیشتر زمینه های تحول شخصیت حر است که در مقتل ها و متون تاریخی به آن کمتر اشاره شده است. از این روی، به اعتقاد نویسنده مقدمه کتاب مجلس حر بن یزید ریاحی، اثر منظوم استاد علی معلم دامغانی در این کتاب دقیقاً نقطه ای را نشانه رفته است که در آثار شاعران، نویسندگان و محققان پیشین همواره مورد غفلت واقع شده و کمتر در این باره قلمفرسایی شده است.
روایت استاد معلم دامغانی در اثر منظوم و بلند خود درباره شخصیت حر، با تصاویر ذهنی از این آزاده مرد طول تاریخ شروع می شود:
«-دل ای دل، کار با اهل است...
                     بر جا باش
به دریا می روی
-هشدار!-
           دریا باش...
بر او ره گرفتی!
ره زدی خورشید را چون شب
-چرا شب؟!   
  دست بالا، ابر
   -ابری پیلگون- یارب!...»  (ص 21)
همین واگویه ذهنی مقدمه ای می شود برای ورود به دنیای درونی کسی که یکی از نقش آفرینان اصلی واقعه کربلا در روز عاشورا بود. شاعر با این ورودیه هوشمندانه، زمینه های تردید در ذهن شخصیت حر را جست و جو می کند، چرا که به اعتقاد وی، تردید در درون شخیصت حر زمینه قبلی داشته و او به رغم حضور در راس یکی از لشکرهای سپاه تحت امر عبیدالله بن زیاد، دل در گرو حق و حقیقت داشته و با توجه به ادراک خود از وقایع در حال وقوع در پیرامونش، حق و حقیقت را در نزد حسین بن علی (ع) می یابد و با شور و اشتیاق و ایمان کامل به این سوی ملحق می شود.
در بخش دیگری از واگویه های شخصیت حر در این اثر، ایستادگی اولیه او در برابر حسین بن علی (ع)، به نوعی خود بینی تشبیه شده که زمینه های تحول را در او به وجود می آورد:
«من و این مایه خودبینی؟!
- خدایا دور-
       بد کردم
چرا وقتی سخن از راه رجعت کرد،
چرا وقتی به جد آهنگ هجرت کرد
                        رد کردم؟!»  (ص 22)
اشاره شخصیت حر به موقعیت خود در لحظه مواجه با حسین بن علی (ع) هم به زیبایی بیان شده وکه باز نشانه هایی از غفلت گذشته در آن موج می زند:
«مرا مامور کردستند
پس معذورکردستند
و چشمان دلم را کور کردستند
و محروم از جمال نور کردستند...» (ص 22)   
این روایت منظوم همچنان ادامه می یابد و شاعر از زبان حال شخصیت حر به مرور واقعه ای می پردازد که تا به حال کمتر از این زاویه به آن اشاره و پرداخته شده است.
نویسنده مقدمه کتاب در بخشی از نوشته خود آورده است: روایت تازه علی معلم دامغانی، از ماجرای حر، که من با موافقت ایشان نام مجلس حر بن یزید ریاحی را بر آن نهاده ام بخش کوتاهی است از یک کار مفصل با الهام از زیارت وارث.
این منظومه، که لحنی حماسی- عاشقانه دارد، با فرازهای برجسته اش، می تواند مدخل پرسش های جدی تری باشد در ماجرای این مرد ریاحی که تاریخ عاشورا، جز نقل چند روز از احوال او را در اختیار ما قرار نداده است. این منظومه، پوسته زیبا و منقشی دارد که در حد حود، مانند دیگر سروده های علی معلم  بسی جذب کننده و پی آور است، اما فرازهای بسیار برجسته آن، در عین زیبایی، گاه تا حدی عمیق است که بداعت و نوآوری آن را در داستانی که به تکرار شنیده ایم، چندین برابر می کند. با این همه، اهمیت این منظومه در آن است که در داستان حر بن یزید، کاری تا به این اندازه، در بررسی شرایط، غور در زمانه و تصویر کردن زمانه و ماجرای  حر، با تصریح به گذشته اش، توفیق نیافته است و کلیتی که علی معلم در پی ریزی طرح این روایت در نظر داشته، چیزی شبیه قهرمان سازی ها و قهرمان بازی های معمول راویان نبوده است، راوی این روایت، از درون جویی و تاویل و به هم بافتگی رشته ای از مکنونات تاریخی برای رسیدن به سرانجامی دلخواه پرهیز کرده و از اساس،«واقع بینانه» همه سختی ها، فشارها، شرایط و... را، که شخصیت اصلی ماجرا با آن درگیر بوده، شرح کرده و رنگ شاعرانه داده است.
کتاب مجلس حر بن یزید ریاحی را انتشارات سوره مهر چاپ و منتشر کرده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

.


 
 
 
نویسنده : جهانگیروفادار - ساعت ۱٢:٢٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٩/۳٠
 


 
 
نگاهی کوتاه بر «رجعت سرخ ستاره» سروده علی معلم دامغانی
نویسنده : جهانگیروفادار - ساعت ۱٢:٢٠ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٩/۳٠
 

 


خلاصه:
مجموعه شعر «رجعت سرخ ستاره» دربر گیرنده اشعاری از علی معلم دامغانی است که البته شاعر سروده‌های خود را سال‌ها پیش منتشر کرده است با این حال رویکردی دوباره به آن به خصوص با عرضه چندین‌باره آن به بازار کتاب، خود روایتی تازه از این مجموعه را در بردارد.

کتاب حاضر حاوی مجموعه‌ای از مثنوی‌ها و غزل‌های شاعری است که خود در مقدمه کتاب و در تشریح آن می‌آورد: «این قدر هست که مرا در انتشار این مجموعه، هرگز رغبتی نبوده است، پافشاری برخی از ارباب فتوت به تشویق و دلگرمی من، این داغ را بر گرده ادب فارسی نهاد. "وه که چه طعنه زنند بر من و باز هم بر من شاعران" شاید که به حرمت نام و یاد آن عزیزان که بر زبان قلم رفته است. اهل معنی در این هرزه دراییها به دیدة اغماض بنگرند و بر این بیچاره ببخشایند».

علی معلم دامغانی درحالی این اثر را در 224 صفحه گرد آورده است که از نظر قالب شعری شامل 21 مثنوی در دو بخش(مجموعه اول پیش از انقلاب و مجموعه دوم پس از انقلاب سروده شده است) و 44 غزل است. علاوه بر این، مجموعه شعر یاد شده، نخستین بار در سال 1360 منتشر شد و پس از آن به علت نایابی چاپ نخست، به سبب درخواست‌ها و مراجعات مکرر در ادامه چاپ‌های دیگری را بر خود دید.

آنگونه که پیش از این نیز عنوان شده در این مجموعه شاعر با مضامین و ترکیبات بدیع، شکل‌گیری انقلاب اسلامی و حوادث و وقایع مرتبط با آن را مورد سرایش قرار می‌دهد. بر این اساس از خصوصیات قالب‌های شعری مثنوی‌ علی معلم در این کتاب می‌توان به فضای سیاسی، اجتماعی و دینی سال‌های اول انقلاب اسلامی اشاره کرد.

در بخشی از ابیات این مجموعه آمده است:
هنگامه میعاد خونینى دوباره است
باور کن، اینک رجعت سرخ ستاره است
بردند گویى مژده عود فلق را
بر بام گردون رایت سرخ شفق را
بوم سیاه شب‏سُرا را پر بریدند
شب را به تیغ فجر خونین سر بریدند
این فصل را با من بخوان، باقى فسانه است
این فصل را بسیار خواندم، عاشقانه است

شاعر در بخش پایانی مجموعه شعر "رجعت سرخ ستاره"، سروده‌های عاشقانه و تغزلی خود را به زبان می‌آورد که در این ارتباط غزلیات او رنگی غنایی و عرفانی و تلفیقی از این دو را به خود می‌گیرد.


در قطعه غزلی از این مجموعه، شاعر سروده است:
دلم ز گریه بی‌گاه خویشتن شاد است
ز سیل خانه ما هست اگر که آباد است
به دولت غمت از عالمی رها شده‌ایم
اسیر خویشتن است آن که از تو آزاد است
مرا جفای تو خوش‌تر که پند بی‌دردان
رهین برق شود خرمنی که بر باد است
یکی به ناله‌ام از کاروان نمی‌خیزد
به سقف مقبره گویی جرس به فریاد است
به صبر پهلوی خسرو درید عشق،‌ این زخم
گمان مدار که تنها نصیب فرهاد است
معلم! از که ستانیم داد دل که سبو
به حکم حادثه آماج سنگ بی‌داد است

علاوه بر این، از جلوه‌های دیگر این اثر، بهره‌گیری شاعر از کلمات و ترکیباتی است که بر این اساس ارزش‌های انسانی و اسلامی را مورد توجه قرار می‌دهد. همچنین شاعر به مراتب رویکری به قرآن، سنت و حدیث را در اشعارش در دستور کار قرار داده است؛ به نحوی که استفاده از تلمیحات قرآنی به خوبی در مجموعه شعر "رجعت سرخ ستاره" قابل اشاره است.

قابل ذکر است که "رجعت سرخ ستاره" سروده علی معلم دامغانی تاکنون به چاپ پنجم رسیده و بر این اساس، کتاب یاد شده در آخرین چاپ خود با قیمت 3هزار و 200 تومان به بازار کتاب عرضه شده است. این کتاب در فروشگاه های دفتر نشر معارف و سایت پاتوق کتاب قابل تهیه است.

علی معلم دامغانی درسال 1330در دامغان متولدشد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در دامغان و سپس در شاهرود و سمنان به پایان رساند. وی تحصیلات تکمیلی را در دانشکده ادبیات و حقوق دانشگاه تهران تمام کرد و همزمان به شعر و ادبیات و پژوهش‌های ادبی در زمینه بیدل‌شناسی روی آورد.

وی در زمینه شعر و موسیقی همکاری‌های مؤثری با واحدهای ادبیات، شعر و موسیقی حوزه هنری داشت و به نوعی در برخی از مهم‌ترین تحولات و رخدادهای این سه حوزه این نهاد فرهنگی، هنری دخیل بود.

مشاور هنری ریاست صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، ریاست شورای شعر و موسیقی سازمان صدا و سیما و مدیریت گروه ادبی رادیو از دیگر فعالیت‌های ایشان است.

از آثار علی معلم می‌توان به کتاب «رجعت سرخ ستاره» و سری کتاب‌های «گزیده ادبیات معاصر» که توسط نشر نیستان منتشر شده‌است، اشاره کرد.

وی دارای تسلط در ردیف‌های موسیقی و شناخت آنهاست. برگزاری کلاس های آموزشی در این زمینه و سعی در زنده نمودن واژگان مهجور و محلی و بهره گیری از موسیقی درونی از ویژگی های برجسته علی معلم دامغانی است

علی معلم در زمینه بیدل‌شناسی و نیز شناخت ظرفیت‌ها و ظرافت‌های شعر خاقانی دستی چیره دارد و برخی از درس گفتارهای وی درباره این دو شاعر از تلویزیون پخش می‌شود.

علی معلم دامغانی درسال1380درنخستین همایش چهرهای ماندگار به عنوان چهره برگزیده درزمینه شعروارب فارسی برگزیده ومعرفی شد. وی پس از عضویت در فرهنگستان هنر با رای شورای عالی انقلاب فرهنگی به ریاست فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران برگزیده شد.


 
 
استاد علی معلم دامغانی
نویسنده : جهانگیروفادار - ساعت ۱٢:٠٧ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٩/۳٠
 

استاد علی معلم دامغانی درسال 1330دردامغان متولدشد. وپس ازاخذ دیپلم ازسمنان وشاهرود به تحصیل دردانشکده های حقوق وعلوم انسانی دانشگاه تهران پرداخت. وی علاوه بر تدریس شعر، موسیقی وادبیات، معاون فرهنگی حوزه هنری سازمان تبلیغات، عضو شورای شعر وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی و ریئس مرکز موسیقی سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران بوده است.

وی درسال1380 درنخسین همایش چهره های ماندگار به عنوان چهره ماندگار درعرصه شعروادب فارسی برگزیده شد. گروه: علوم انسانی رشته: حقوق تحصیلات رسمی و حرفه ای: علی معلم دامغانی پس ازاخذ دیپلم درسمنان وشاهرود به تحصیل دردانشکده های حقوق وادبیات وعلوم انسانی دانشگاه تهران پرداخت. و از آن پس به مطالعه آزاد دراین زمینه به ویژه سرودن اشعارانقلابی پرداخت. خاطرات و وقایع تحصیل: وقوع انقلاب اسلامی درسال1357 از وقایع مهم روزگار زندگی علی معلم دامغانی بود که به محتوای اشعار وی تاثیری اساسی داشته است. فعالیتهای ضمن تحصیل: علی معلم دامغانی درحین تحصیل در رشته های ادبیات وحقوق به موسیقی نیزعلاقه مند بود و در این زمینه نیز آموزشهایی دیده است. وقایع میانسالی: از وقایعی مهی که بر زندگی ادبی علی معلم دامغانی تاثیرنهاد، انقلاب اسلامی بود که محتوای شعرمعاصر وی را به خود اختصاص داد. وی پس ازانقلاب علاوه بر تدریس وتحقیق درشعر، موسیقی وادبیات، معاونت فرهنگی حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، عضو شورای شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و ریئس مرکز موسیقی سازمان صداوسیما بوده است. مشاغل و سمتهای مورد تصدی: علی معلم دامغانی علاوه بر تدریس در زمینه شعر، موسیقی وادبیات، معاونت فرهنگی حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، عضویت در شورای شعر وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی و ریاست مرکز موسیقی سازمان صداوسیما را برعهده داشته است. فعالیتهای آموزشی: علی معلم دامغانی مدتی را به تدریس شعر، ادبیات و موسیقی اشتغال داشته است. سایر فعالیتها و برنامه های روزمره: مطالعه آثارادبی و سرودن شعرهای انقلابی از اموری است که اوقات فراغت علی معلم دامغانی را به خود اختصاص می دهد. همچین با حضور در همایش های بزرگ ادبی حضور خود را پررنگ تر می کند. همفکران فرد: سید علی موسوی گرمارودی، مشفق کاشانی و محمود شاهرخی برخی از شاعران انقلابی و از همفکران علی معلم دامغانی هستند. آرا و گرایشهای خاص: علی معلم دامغانی از جمله شاعرانی است که در فضای معاصر در ستایش انقلاب اسلامی و عرفان اشعاری می سرایند. جوائز و نشانها: علی معلم دامغانی درسال1380 در نخستین همایش چهرهای ماندگار به عنوان چهره برگزیده درزمینه شعر و ادب فارسی برگزیده و معرفی شد. ریاست فرهنگستان هنر: استاد علی معلم دامغانی در سال 1388 بنابر تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی و با حکم رئیس جمهور به عنوان دومین رئیس فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران منصوب شد.


 
 
آزمایشی1
نویسنده : جهانگیروفادار - ساعت ۱۱:٥٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٩/٢٠
 

به نام خدا

سلام برحسین